Samsom reageert op open brief Duyvendak over klimaatbeleid

8 okt 2007 | Op 26 september publiceerde GroenPortaal een open brief van Wijnand Duyvendak (GroenLinks) aan Diederik Samson (PvdA). Duyvendak zegt daarin dat het hem verbaast dat Samsom de kabinetsplannen op het gebied van milieu en klimaat verdedigt. Samsom dient de GroenLinks-politicus van repliek in een open brief, waarin hij ingaat op zestien misverstanden in de brief van Duyvendak, en waarin hij hem oproept de strijd om een duurzame wereld samen aan te gaan.

'Beste Wijnand,

Dank voor je brief met daarin een zeer persoonlijk appél aan mij om samen met jou te strijden voor een schoner milieu. Zoals je weet ben ik daar altijd voor te vinden en zeker op dit moment. De komende jaren worden immers cruciaal. Voor het wereldwijde klimaat én voor onze energievoorziening. Daarom ben ik blij dat de torenhoge- en door velen als onhaalbaar bestempelde - milieuambities van het Kabinet op prinsjesdag concreet zijn vertaald in een grote hoeveelheid beleidsmaatregelen die nu zo snel mogelijk moeten worden uitgevoerd. Steun van GroenLinks is daarbij meer dan welkom. Ook jij zult hebben gezien dat de vele maatregelen nogal wat weerstand oproepen van - niet onbelangrijke - lobbies zoals de transportsector. Er zal dus nog veel strijd nodig zijn.

Tot mijn verbazing schaart Groenlinks zich in die strijd tegen de anti-milieulobby niet aan de zijde van het Kabinet, maar keert ze zich daar juist vanaf. Dat heeft me verbaasd. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat GroenLinks zich enigszins heeft laten verblinden door de - op zichzelf prijzenswaardige - ambitie zichzelf als de allergroenste te profileren. Dat mag. Maar daarbij dient wel de zuiverheid van de feiten en argumenten bewaard te blijven. Je brief lezend, moet ik concluderen dat dat helaas niet altijd gelukt is. Dat leidt tot misverstanden waar volgens mij niemand wat aan heeft.

Laat ik, bij wijze van antwoord op je brief, de misverstanden puntsgewijs doornemen:

1. Je schrijft dat het Kabinet de doelstelling om in 2020 'de schoonste en meest efficiënte energievoorziening van Europa te hebben' heeft losgelaten. Hoe kom je daarbij? De troonrede én de miljoenennota én het werkprogramma bevatten de expliciete doelstelling zoals wij die inderdaad letterlijk in ons verkiezingsprogramma hadden opgeschreven. (eerste zin van hoofdstuk duurzaamheid in troonrede) (miljoenennota blz. 42 ) (schoon en zuinig blz. 3)

2. Je stelt dat de doelstelling van 2% besparing verzwakt is naar '2% besparing op termijn'. Fout. De doelstelling voor 2% besparing geldt als gemiddelde voor het hele decennium 2011-2020. Overigens precies dezelfde periode waar jullie in jullie plannen de besparingen op richten. (MNP doorrekening blz. 61)

3. Je stelt dat wij de ambitie om koploper te worden in Europa hebben losgelaten. Fout. Die ambitie wordt op op vele plaatsen in het werkprogramma schoon en zuinig geformuleerd (schoon en zuinig blz. 3, 9) en ook vormgegeven met bijvoorbeeld maatregelen om veel meer biobrandstoffen te hebben dan het Europese gemiddelde. (20% in plaats van 10%). Ook wijzen we erop dat 20% duurzame energie een onevenredig groot aandeel nemen in het Europees gemiddelde van 20% (landen als Oostenrijk, Zweden en Finland kunnen met waterkracht en biomassa 80% halen, platte landen met weinig bos, hoeven minder voor hun rekening te nemen). Tot nu toe kwamen wij nooit verder dan de helft van het Europese gemiddelde.

4. Daarin past het ook dat wij - in tegenstelling tot wat jij suggereert - vasthouden aan een 30% CO2-reductie, los van wat Europa uiteindelijk als doel zal formuleren. Die doelstelling willen we natuurlijk zoveel mogelijk met andere landen samen halen; hoe meer landen meedoen, hoe beter. Vandaar bij voorkeur in Europees verband (formulering blz. 8), maar desnoods zelfstandig (blz. 9, blz. 17 ,blz. 56 ('harde gegeven').

5. Je stelt dat we een voorbeeld zouden moeten nemen aan Schwarzenegger. Beste Wijnand, als we dat zouden doen zouden we in 2020 0% (nul) CO2 reductie ten opzichte van 1990 realiseren! Dat is namelijk de doelstelling van Schwarzenegger, die ik in zijn films ook heel stoer vindt. (Wet AB32, 27 september 2006). Ik spiegel me dus liever niet aan Schwarzenegger maar bepaal zelf mijn doelen, en die gaan een stuk verder.

6. Je stelt dat we te weinig doen aan CO2-opslag en onderbouwt dat met een conclusie van het MNP: 'De voorstellen van het kabinet leiden (…) niet tot toepassing van CO2-opslag bij kolencentrales'. Wijnand, precies waar jij de (….) zet, staat een nogal cruciale passage. Namelijk 'in het scenario EU-laag'. Er is dus inderdaad een scenario waarin de maatregelen van het Kabinet op dit moment nog niet voldoende zijn. Daar wordt rekening mee gehouden. Mocht het EU-beleid onverhoopt tegenvallen dan weten we dat in 2010 (uitkomst ETS review, Bali), dus worden nú al instrumenten voorbereid die dán meteen kunnen worden ingezet. Daarbij sluiten we nauw aan bij de voorstellen van de Milieubeweging in Green4Sure, die ook mikken op een Europees emissiehandelssysteem voor de meeste bedrijven.

7. Je vraagt je af waarom wij de interventie van Slob, die afrekenbare doelen wil voor 2011, niet steunden? Heb jij ons afstand zien nemen van die interventie? We steunen die zeker, temeer daar de doorrekening van het MNP daar voldoende aanknopingspunten voor biedt. De precieze getallen zijn daarin aangegeven en vormen een prima aanzet tot afrekenbare resultaten in 2011. We hebben ze dus eigenlijk al.

8. Je stelt dat de motie Halsema (verplicht aandeel duurzaam) niet wordt uitgevoerd. Onzin. Op dit moment bekijkt het Kabinet met welke landen die verplichting samen kan worden opgezet. Engeland, Zweden en België - die al zo'n systeem kennen - zijn daarbij voor de hand liggende partners. Het was nota bene mijn eigen amendement dat de elektriciteitswet nu al gereed maakt voor zo'n verplichting. We wachten niet tot heel Europa zo'n verplichting mogelijk maakt, maar realiseren ons dat de Nederlandse markt nu te klein is voor zo'n verplichting. Dat vinden ook milieubeweging én investeerders in duurzame energie overigens ons. En GroenLinks wilde vorige jaar toch ook dat de subsidies zo snel mogelijk weer werden hersteld? Nu doen we dat en is het weer niet goed.

9. Hebben we te weinig geld gereserveerd? Nee dus. Het MNP rekent voor dat - zelfs als we na 2011 op oplopende trend van extra bedragen stoppen - het dan gereserveerde structurele budget genoeg is om de doelen te halen - ook zonder verplichting trouwens. Rond 2015-2018 worden de meeste duurzame energievormen immers gewoon rendabel, rekening houdend met een CO2-prijs.
Je verwart subsidies met kosten, wanneer je stelt dat ik riep om 1 miljard en die er niet zijn gekomen. Ik stelde dat een verplichting van 30% ongeveer 1 miljard per jaar kost. Bij een verplichting horen geen subsidies. En bovendien had ik het over 2020. Wel eerlijk blijven redeneren.

10. Je beschuldigt het Kabinet van 'lelijke trucs' om in de berekening de doelen te halen. Dat moet een misverstand zijn. Als er al sprake is van 'lelijke trucs', dan treft het de bureaus die de berekeningen uitvoerden. Het MNP en ECN. Die bureaus rekenden ook het Groenlinks programma door. Ik ga er onverkort vanuit dat de doorrekening van jullie programma door deze respectabele en onafhankelijke instituties geen 'lelijke trucs' bevat; waarom doe jij omgekeerd niet hetzelfde?

11. Je stelt als onderbouwing van de 'lelijke trucs' dat het Kabinet zich baseert op Europees beleid dat slechts werkelijkheid wordt wanneer de Groenen het in Europa voor het zeggen hebben. Beste Wijnand, de Groenen hebben het - helaas ? - nog niet voor het zeggen in Europa, maar de Europese doelstellingen die nodig zijn om het Nederlandse beleid te ondersteunen, zijn al vastgesteld. Op de Europese top van maart 2007 waar zich vooralsnog geen Groene regeringsleider manifesteerde. De 20% duurzame energie is vastgelegd, evenals de 2% besparing. De enige doelstelling die nog enige ambivalentie vertoont is de reductie van broeikasgassen. Niet onbelangrijk, maar ik wijs je erop dat sociaaldemocraten, conservatieven en christendemocraten van niet onbelangrijke landen inmiddels gewoon uitgaan van 30% (Brown, Merkel, Zapatero, Balkenende, Reinfeldt). Wij willen alles uit de kast halen om ervoor te zorgen dat Europa als geheel het klimaatprobleem te lijf gaat. Zo'n gezamenlijke aanpak wordt nou niet bepaald gestimuleerd wanneer enkele landen zich op voorhand terugtrekken achter de waterlinie en met provinciaal beleid het mondiale CO2-probleem te lijf gaan. Zo ken ik GroenLinks ook helemaal niet. De plannen van Green4Sure - waar jullie je hopelijk ook door hebben laten inspireren - drijven uiteindelijk ook voor een groot deel op een Europees Emissiehandelssysteem met vergelijkbare uitgangspunten die het Kabinet kiest. Waarom keren jullie je af van Europa, net nu het spannend wordt?

12. Je rekent op mijn steun tegen de kolencentrales. Die heb je. Maar is jouw wet daar wel zo geschikt voor? Is die wel nodig? Op de dag dat de kabinetsplannen bekend werden, zette NUON haar plannen voor een kolencentrale in de ijskast. En dat is niet voor niks. De vooruitzichten voor deze broeikaskanonnen zijn er een stuk minder rooskleurig van geworden. We boeken nu al resultaten.

13. Je citeert het MNP op hun website waarin ze stellen 'vanwege (…) de beperkte subsidiebudgetten vindt er ook weinig extra hernieuwbare elektriciteitsproductie zoals wind op zee plaats'. Weer vergeet je te vermelden dat het hier gaat om een scenario waarin na 2012 de CO2-prijs laag blijft. Een scenario waarin - zo staat duidelijk in het werkprogramma Schoon en Zuinig - vanaf 2010 extra maatregelen genomen zullen worden om de doelstellingen van 20% duurzame energie alsnog te halen.
Ik wijs er overigens op dat juist het risico van een verplicht aandeel duurzaam nu juist is dat de het technische potentieel van de duurste oplossingen - en dat is wind op zee tot 2020 - het minst worden benut.

14. Je stelt dat jullie klimaatplan in 2011 drie maal (jouw onderstreping) [cursivering door de redactie] zoveel duurzame energie realiseert. Het is even rekenen, ik geef het toe, maar als je gewoon de juiste tabellen neemt en de getallen optelt kom je op een bijdrage van duurzaam van 53 PJ in de kabinetsplannen in 2011 tegenover 73 PJ van jullie. Da's toch heel wat minder dan 3 keer zoveel? Na dit tussensprintje van GroenLinks nemen de verschillen overigens nogal snel af. In 2020 haalt het Kabinet 17% duurzaam en GroenLinks 18%. Jullie winnen, maar er is wel een fotofinish voor nodig.

15. Hetzelfde geldt voor de door jou geclaimde vijf maal zoveel CO2 reductie. Met de beste wil van de wereld kan ik dat getal niet uit de doorrekeningen destilleren. Wel wordt de vergelijking voor het jaar 2020 helder. Weer een fotofinish.

16. Je vraagt of ik de vergroeningsplannen wel afdoende vindt. We zijn het eens over vliegtax en BPM differentiatie; een goede eerste stap, maar het kan beter. Ik wijs erop dat voor 2009 een nieuw pakket van 1 miljard aangekondigd is. De verschuiving van de BPM naar de MRB is overigens nodig om de door iedereen, ook door jullie, zo gewenst kilometerheffing te realiseren. Wat doen jullie om Nederland hiervoor klaar te maken?

Beste Wijnand, na het ophelderen van deze 16 misverstanden hoop ik dat je - daar waar het beleid gewoon hartstikke groen is - ook bereid bent om dat te erkennen. Dat komt de geloofwaardigheid van jullie voorstellen, die op onderdelen zeker een goede aanvulling kunnen zijn, ten goede.

Zoals altijd gaarne bereid om de strijd om een duurzame wereld samen aan te gaan, hopend dat ik een aantal misverstanden heb opgehelderd en ervan uit gaande dat wij kunnen rekenen op de steun van GroenLinks bij de uitvoering van alle ambitieuze plannen, teken ik

Met strijdbare groet,

Diederik'

Diederik Samsom, lid Tweede Kamer-fractie van de PvdA

-------------------------------------------------------------------------------------------------
Opiniestukken zijn geschreven op persoonlijke titel en weerspiegelen niet noodzakelijk de mening van de redactie van GroenPortaal.

Meer informatie over het schrijven van opiniestukken end